30 Kasım 2010

Aptalca Bir Futbol Metaforu: Tecavüz

Barcelona - Real Madrid maçından sonra her farklı biten maçtan sonraki gibi yine cinsiyetci rezil göndermelerin olduğu bir sürü yorum okudum, herhangi bir zeka parıltısı olmayan aptalca bir metafor bulundu artık farklı biten maç sonraları için "tecavüz".

Tecavüz gibi bir kelimenin bağlamından bu denli koparılıp, bir takımın diğerinden çok daha iyi oynadığı, yıllardır çalıştığı bir bale koreografisi sergiler gibi sergilediği bir oyundan sonra yegane metafor olarak kullanılması bu topraklardaki kadın-erkek ilişkisinin nasıl algılandığının da bir yansıması. Maçın kırmızı noktalı yayınlanması geyikleri, sözde en seçkin blogcunun Twitter'da hâlâ enişte geyiği yapması, futboldaki cinsiyetci dilin kültürlü, kültürsüz; varoş, metropol bütün insanları teslim aldığını gösteriyor. Bir takımın bir takımı yenmesini karı koca ilişkisiyle açıklayanlar, belli ki kadın olmayı doğuştan aşağılık, rezil bulan bir fikrin etrafında sosyalleşmişler.

Daha korkuncu görsel olarak müthiş bir zevk veren takımın eyleminin, yani iyi bir şeyin kötü bir şey olan ya da (en azından olmasını dilediğimiz demek lazım) tecavüzle özdeşleştirebilmesi. Tecavüz haberleri okurken tiksinerek ötekileri küçümseyen adamların pek çoğu bir futbol ya da basketbol maçında rakibinden daha iyi olan bir takımın eylemine gevrek gülümsemelerle "tecavüz abi süper" diyebiliyor.

Pek çok insan için kullanılan kelimeler ya da metaforlar basit, o anda söylenip geçilen bir şey olabilir oysa büyük resme baktığımızda bu metaforlar bir söylem icat ediyorlar. İcat edilmiş egemen söylemin içinde büyüyen her insan da o dili yeniden üreterek meşrulaştırıyor. Türkiye'de "kesinlikle faşist değilim diyip, günde 20 kez sıradan faşizm örneği cümleler sarfeden adamlar olduğu gibi, kadın erkek eşitliğine iman ettiğini söyleyip bir futbol maçında bile "tecavüz ettik, "siz bizim karımızsınız" cümleleri sarfeden insanlar var. Sıradan cinsiyetçilik de bu toplumun önemli hasletlerinden ve iki yüzlülük göstergelerinden biri.

Taşından toprağından tecavüz hikayeleri fışkıran ve bilmediğimiz pek çok tecavüz hikayesini de taşının toprağının altında saklayan bir ülkede tecavüz kelimesinin neredeyse bir espri haline gelmesinin, futbol maçlarının en seçkin metaforu haline sokulmasının ne arada olduğunu nasıl ve ne kadar seviyesizleşebileceğimizin bir sınırı olup olmadığını merak ediyorum.
Devamı ...